AZS a ŁZS – objawy, podobieństwa, różnice, leczenie

Atopowe zapalenie skóry (AZS) jest jedną z najczęstszych dermatoz, dotykającą od 2 do 10% dorosłych i od 15 do 30% dzieci. Zdarza się jednak – przede wszystkim w przypadku małych dzieci – że diagnoza AZS stawiana jest omyłkowo w przypadku łojotokowego zapalenia skóry (ŁZS). Zapraszamy do zapoznania się z charakterystyką obu tych schorzeń!

Atopowe zapalenie skóry

AZS to choroba o podłożu genetycznym, objawiająca się charakterystycznymi zmianami skórnymi, występującymi w wyniku atopii – czyli nieprawidłowej reakcji układu odpornościowego na małe dawki alergenów. Atopowe zapalenie skóry przeważnie ujawnia się już we wczesnym dzieciństwie i może towarzyszyć choremu przez całe życie. Schorzenie to rozpoznaje dermatolog na podstawie obrazu klinicznego i szczegółowego wywiadu lekarskiego.

Atopowe zapalenie skóry – objawy

Symptomy atopowego zapalenia są inne u dzieci, niż u dorosłych. W okresie niemowlęcym (od urodzenia do 2. roku życia) AZS objawia się stosunkowo niewielkimi zmianami skórnymi – grudkami, nadżerkami, strupami, rumieniem pokrytym pęcherzykami. Występują one na policzkach, czole, nasadzie płatków usznych i owłosionej skórze głowy, w ciężkich przypadkach obejmują również tułów, pośladki i wyprostną stronę kończyn. U małych dzieci zmiany skórne często mają charakter sączący.

W przypadku starszych dzieci (3-11 lat) atopowe zapalenie skóry przeważnie przyjmuję formę grudek i blaszek, występujących na stopach, rękach, grzbietach dłoni, stopach, zgięciach łokciowych i podkolanowych oraz wokół nadgarstków i kostek. W porównaniu z niemowlętami, rzadziej występują sączące zmiany skórne.

W okresie dojrzewania i u dorosłych AZS objawia się rozległymi, symetrycznymi zmianami skórnymi, obejmującymi twarz, górną część ramion i pleców, ręce, nogi, powierzchnię dłoni i stóp. Skóra objęta zmianami jest szorstka, sucha, pogrubiała i zaczerwieniona, dodatkowo mogą występować nacieki zapalne i krwiste strupy. Ponadto, chorzy na AZS cierpią z powodu uciążliwego świądu – drapanie zmian skórnych prowadzi z kolei do powstawania przeczosów.

Leczenie AZS

Całkowite wyleczenie atopowego zapalenia skóry jest niemożliwe, jednak stosowanie właściwie dobranego leczenia farmakologicznego i niefarmakologicznego może doprowadzić do remisji choroby i jej rzadszych nawrotów.

W leczeniu farmakologicznym wykorzystuje się preparaty działające miejscowo – przede wszystkim maści zawierające glikokortykosteroidy i leki odkażające z antybiotykami. W ciężkich postaciach AZS wykorzystuje się leki działające ogólnoustrojowo – doustnie podawane glikokrtykosteroidy oraz immunosupresanty. Wspomagająco stosuje się również leki antyhistaminowe, łagodzące świąd.

W przypadku AZS ważne jest także leczenie niefarmakologiczne, bazujące przede wszystkim na emolientach – środkach pielęgnacyjnych, wspomagających odbudowę bariery lipidowej skóry. Zalecane jest również unikanie czynników, powodujących zaostrzenie zmian skórnych, m.in. stresu, wziewnych alergenów czy wełnianych ubrań.

Łojotokowe zapalenie skóry

Łojotokowe zapalenie skóry to przewlekła i nawracająca dermatoza, dotykająca szacunkowo 5% populacji. ŁZS pojawia się u osób, cierpiących z powodu nadreaktywności gruczołów łojowych, będącej najprawdopodobniej wynikiem zaburzeń hormonalnych i immunologicznych. Na rozwój choroby może wpływać również nadmierne występowanie grzyba Malassezia furfur (Pityrosporum ovale), naturalnego dla ludzkiej skóry, lecz gwałtownie wzrastającego w środowisku bogatym w łój i prowadzącego w konsekwencji do rozwoju stanu zapalnego.

ŁZS może wystąpić w każdym okresie życia – zarówno niemowlęcym, jak i podeszłym. Najbardziej narażone są osoby w wieku dojrzewania oraz o obniżonej odporności (m.in. chore na AIDS), łojotokowe zapalenie skóry częściej dotyka także chorych na Parkinsona, depresję oraz kobiety z zespołem policystycznych jajników.

Łojotokowe zapalenie skóry – objawy

Łojotokowe zapalenie skóry u niemowląt zwane jest ciemieniuchą. Są to charakterystyczne, żółte plamki i łuski, występujące w obrębie owłosionej skóry głowy. W szczególnie nasilonych przypadkach, zmiany mogą objąć także skórę za uszami, wokół brwi, w fałdach nosowo-wargowych, dołach pachowych, pachwinach, okolicy pieluszkowej – właśnie takie wystąpienia ŁZS bywają omyłkowo brane za AZS.

ŁZS u dorosłych ma bardziej dotkliwy przebieg i przeważnie objawia się:

  • plamami rumieniowymi pokrytymi żółtymi łuskami, występującymi głównie w obrębie twarzy (okolice brwi, fałdy nosowo-wargowe), za małżowiną uszną, wzdłuż kręgosłupa, rzadziej w okolicach mostka, w fałdach pachowych i zgięciach stawowych,
  • zmianami złuszczającymi (łupieżem) w obrębie owłosionej skóry głowy,
  • tłustą, spuchniętą skórą,
  • przerzedzeniem włosów w obrębie głowy i brwi,
  • rozpadlinami i przeczosami (przy nasilonym stanie zapalnym – efekt drapania zmian skórnych).

Leczenie ŁZS

W przypadku niemowląt, u których ciemieniucha występuje w formie łagodnej, wyłącznie w obrębie owłosionej skóry głowy, nie stosuje specjalistycznego leczenia. Ważna jest jednak odpowiednia pielęgnacja skóry. Najczęściej stosowaną metodą jest smarowanie skóry głowy oliwką, a następnie wyczesywanie łusek delikatną szczotką. Z wiekiem, nawroty ciemieniuch ustępują. Jeśli jednak zmiany łojotokowe obejmują inne obszary, niż skóra głowy, konieczna jest wizyta u dermatologa dziecięcego i dalsza diagnostyka.

U dorosłych, ŁZS jest nieuleczalne – możliwe jest jednak stosowanie terapii, łagodzących objawy choroby i umożliwiających kontrolowanie jej przebiegu.

W leczeniu łojotokowego zapalenia skóry wykorzystuje się leki doustne oraz stosowane miejscowo – stosowane naprzemiennie lub równolegle. Terapia opiera się na lekach przeciwzapalnych, w tym sterydowych, oraz przeciwgrzybicznych. Dodatkowo, na dotknięte ŁZS miejsca aplikuje się maści i kremy regenerujące i chroniące skórę. W leczeniu zmian obejmujących owłosioną skórę głowy wykorzystuje się ponadto środki zawierające m.in. ichtiol, siarkę czy pirytonian cynku.

AZS a ŁZS – podobieństwa i różnice

Do głównych podobieństw między atopowym a łojotokowym zapaleniem skóry zalicza się:

  • przewlekły, nawrotowy charakter,
  • zaczerwienienie skóry,
  • świąd,
  • nasilenie objawów pod wpływem stresu.

Choroby te, szczególnie w przypadku dorosłych, różnią się jednak dość znacząco – przede wszystkim odróżnia je rozmieszczenie i charakter zmian skórnych:

 Atopowe zapalenie skóryŁojotokowe zapalenie skóry
Charakter zmian skórnychWypryskowy, rumieniowo-grudkowy, bez cech łojotokowychŁojotokowy, rumieniowo-złuszczający
Umiejscowienie zmian skórnychTwarz, ramiona, plecy, ręce, nogi, zgięcia łokciowe i podkolanowe, nadgarstki, kostki, dłonie, stopyObszary, w których występuje najwięcej gruczołów łojowych – owłosiona skóra głowy, twarz, linia kręgosłupa, klatka piersiowa, pachy, pachwiny
Poziom IgE w surowicyPodwyższonyW normie

Ponadto, osoby cierpiące na AZS często chorują również na inne choroby atopowe, takie jak np. astma, z kolei w przypadku ŁZS charakterystyczne jest nasilanie się objawów w okresie zimowym, gdy niskie temperatury powodują wzmożone wydzielanie łoju.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *